Kiedy Langdon Down w 1866 r. zdefiniował zespół po raz pierwszy, wyróżnił mniej niż dwadzieścia cech charakterystycznych. Od tamtej pory liczba cech klinicznych uznanych za związane z zespołem Downa znacznie wzrosła. W niektórych podręcznikach mówi się o około 300 cechach, które mogą być związane z zespołem Downa. Liczba zidentyfikowanych cech rośnie wraz z rozwojem medycyny. Wiele cech jednak nie występuje powszechnie, a ich znaczenie jest niewielkie – nie wpływają one na wzrost, zdrowie czy funkcjonowanie organizmu.
Najczęstsze cechy kliniczne:
Głowa
Okrągła, mała, zdeformowana, spłaszczona w części potylicznej, skrócona w wymiarze przednio-tylnym.
Twarz
Okrągła i płaska.
Nos
Mały, o płaskim grzbiecie i szerokiej nasadzie.
Oczy
Wąskie, skośne szpary oczne, fałda nakątna w obrębie kątów przyśrodkowych, tęczówki cętkowane (plamki Brushfielda), często spotykana krótkowzroczność i zez.
Uszy
Małe, zdeformowane, asymetryczne.
Usta
Często otwarte z wysuniętym językiem, wargi grube, popękane, obwisła warga dolna.
Podniebienie
Wąskie, wysoko wysklepione (tzw. gotyckie, wieżowate).
Zęby
Nieprawidłowo rozstawione, półksiężycowate.
Szyja
Krótka i gruba.
Kończyny
Ręce i nogi grube, dłonie szerokie, łopaty, palce grube, mały palec szpotawy, między palcami dostrzega się czasem błony pławne.
Kończyny pozostają często w dysproporcji z tułowiem.
Skóra
Sucha, szorstka, na zgięciach dłoni występuje niekiedy tzw. małpia linia.
Włosy
Gładkie, proste, coraz rzadsze i twardsze wraz z wiekiem. W dołach pachowych brak owłosienia.
Wzrost
Poniżej średniej, osobnik męski mierzy około 150 cm, a żeński około 140 cm.
Mowa
Głos niski, chrypliwy, matowy, nieprawidłowa artykulacja, bełkot.
Waga urodzeniowa
Około pół kilograma niższa od średniej ( około 40% wagi średniej uzyskują wcześniaki).
Genitalia
U osobników płci męskiej występuje często niedorozwój (brak jąder w mosznie). U osobników płci żeńskiej genitalia są nadrozwinięte.
Krew
Występuje wysoki poziom leukemii.
Serce
Wrodzone wady i choroby serca stwierdza się u ponad 50% osób z tym zespołem.
Płuca
Częste infekcje układu oddechowego, skłonność do przeziębień i przewlekłego nieżytu nosa (z wydzieliną ozenową) wynikającego z nieobecności lub słabego wykształcenia się zatok obocznych nosa.
Mięśnie
Hipotonia mięśniowa, ogólna wiotkość i nadmierna ruchomość w stawach.
Autor: zespół Ośrodka Rehabilitacji AMICUS
Bibliografia:
K. Boczkowski, Zarys genetyki medycznej, PZWL, Warszawa 1990.
C. Cunningham, Dzieci z zespołem Downa, WSiP, Warszawa 1994.
J. Kostrzewski, Z zagadnień psychologii dziecka umysłowo upośledzonego, Warszawa 1976.
E. Minczakiewicz, Jak pomóc w rozwoju dziecka z zespołem Downa. Poradnik dla rodziców i wychowawców, WNAP, Kraków 2001.
B. Stratford, Zespół Downa - przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, PZWL, Warszawa 1993.