Metody leczenia raka płuca

Dla pacjenta ze zdiagnozowanym nowotworem decyzja o wyborze metody leczenia może być dość trudna. Często pacjent kilkakrotnie odwiedza specjalistę, aby wyjaśnić wszelkie wątpliwości i rozwiać obawy. Leczenie obejmuje jedną bądź kilka metod i zależy od stadium choroby. W postępowaniu u chorych na raka płuca najbardziej skuteczne jest leczenie chirurgiczne, jednak tylko niewielka grupa chorych jest kwalifikowana do takiego zabiegu ze względu na zbyt późne wykrywanie choroby. Z tego powodu radioterapia (RT) i chemioterapia (CTCH) są często stosowane w tej grupie chorych. W wybranych sytuacjach zastosowanie znajduje skojarzona chemio-radioterapia (CRTH). Dotyczy to jednak niewielkiej grupy chorych, u których możliwe jest radykalne leczenie. Większość chorych zgłasza się niestety zbyt późno do lekarza, a jedynym leczeniem stosowanym wtedy jest leczenie paliatywne.

Obecnie stosowane są następujące metody radykalnego leczenia raka płuca:

• radykalna chirurgia (chirurgiczne usunięcie segmentu, płata lub całego płuca z guzem nowotworowym),
• radioterapia konformalna wiązkami zewnętrznymi (tzw. teleradioterapia) wraz z chemioterapią,
• brachyterapia (zastosowanie izotopów promieniotwórczych umieszczanych bezpośrednio w płucu) – rzadko jako element leczenia radykalnego z teleradioterapią,

Leczenie paliatywne raka płuca obejmuje:

• brachyterapię,
• protezowanie – założenie stentu samorozprężalnego,
• teleradioterapię,
• laseroterapię przy użyciu lasera Nd: YAG,
• terapię fotodynamiczną,
• poszerzanie mechaniczne oskrzeli,
• elektrokoagulację– koagulację argonową.

Chirurgia

Leczenie chirurgiczne pozostaje leczeniem z wyboru w niewielkiej grupie chorych na nie zaawansowanego raka płuca. Usunięcie guza, płata płuca, czasami całego płuca jest możliwe we wczesnych stopniach zaawansowania klinicznego, a kwalifikacji do leczenia dokonuje chirurg klatki piersiowej. Rak płuca jest wykrywany niestety najczęściej w zaawansowanym stopniu klinicznym, ponieważ u większości chorych objawy kliniczne pojawiają się zbyt późno (zmiany we wcześniejszym stopniu zaawansowania wykrywane są z reguły przypadkowo).

Zalety:

• leczenie chirurgiczne daje największe szanse na wyleczenie choremu,
• usunięcie chorego narządu.

Wady:

• zabieg obciążony ryzykiem dużej śmiertelności okołooperacyjnej,
• pobyt w szpitalu przez okres kilku tygodni,
• metoda źle tolerowana przez starszych mężczyzn oraz będących w słabym, ogólnym stanie zdrowia,

Radioterapia komformalna

Radioterapia konformalna wykorzystuje promieniowanie o wysokiej energii generowane przez akcelerator liniowy. Wiązki promieni kierowane są z zewnątrz ciała bezpośrednio na guz. Leczenie polega na krótkich, codziennych sesjach naświetlań przez okres około 5-6 tygodni. Pacjent może nie pozostawać w szpitalu i codziennie przychodzić na kolejne sesje leczenia. Metoda ta posiada inne skutki uboczne, aniżeli chirurgia czy brachyterapia.

W niektórych przypadkach teleradioterapia skojarzona z chemioterapią jest leczeniem z wyboru, ponieważ zwiększa szansę na zniszczenie wszystkich komórek nowotworowych. Teleradioterapia w raku płuca jest często postępowaniem paliatywnym i może być rozważana u chorych zdyskwalifikowanych od leczenia radykalnego (chirurgicznego lub radykalnej teleradioterapii), a także u chorych z przeciwwskazaniami do zabiegu z przyczyn medycznych.

Zalety:

• wysoki współczynnik skuteczności w przypadku wczesnego stadium raka,
• dobrze tolerowana u starszych mężczyzn,

Wady:

• trwa kilka (od 4 do 6) tygodni, wymaga okresowo lub przez cały okres leczenia stałego pobytu w szpitalu,
• występuje odczyn popromienny skóry o różnym nasileniu, drobne uszkodzenia zdrowych tkanek zanikające po zaprzestaniu terapii,
• ogólne zmęczenie i osłabienie, objawy związane z łączeniem teleradio- i chemioterapii.

Chemioradioterapia

Próby skojarzonego leczenia raka płaskonabłonkowego i gruczolakoraka z udziałem chemio i teleradioterapii podejmowane są z powodu niezadowalających 5-letnich wskaźników przeżycia po leczeniu chirurgicznym, które wahają się w granicach od 5 do 20%. Obecnie leczenie to jest powszechnie przyjętym sposobem postępowania u chorych na raka drobnokomórkowego płuca, kiedy bardzo rzadko stosuje się leczenie chirurgiczne.

W badaniach klinicznych stwierdzono, że u chorych w stopniu zawansowania miejscowego II i III (zwłaszcza, z rozpoznaniem raka płaskonabłonkowego) chemioradioterapia może stanowić alternatywę dla leczenia chirurgicznego. W przypadku jej stosowania dawka teleradioterapii wynosi 50-60 Gy, natomiast chemioterapia polega na stosowaniu różnych schematów leków często w zależności od doświadczenia ośrodka.

Opracowanie tekstu: dr hab. n. med. Janusz Skowronek,
Opracowanie graficzne: Aleksandra Robaszkiewicz, GoldFish Studio
Konsultacja naukowa: prof. CM UMK Roman Makarewicz