LECZENIE Parkinsona

Poleć stronę

Ogólne zasady leczenia choroby Parkinsona

Bardzo ważne jest, aby pacjent od początku zdawał sobie sprawę, że choroba będzie mu towarzyszyć do końca życia. Plan leczenia powinien być nastawiony nie tylko na uzyskanie doraźnej poprawy sprawności ruchowej, ale i na jak najdłuższe utrzymanie skuteczności leczenia. Choroba Parkinsona wymaga zajmowania się wszystkimi problemami zdrowotnymi jednocześnie. Nie można koncentrować się jedynie na objawach ruchowych. Trzeba mieć na uwadze dolegliwości spoza układu nerwowego, stan psychiczny chorego, jego aktywność osobistą i zawodową. Wybór rodzaju leczenia u konkretnego pacjenta zależy od jego wieku, stopnia nasilenia choroby, jej postaci klinicznej i innych schorzeń współistniejących.

Kiedy zaczyna się podawanie leków?

<div class="speech-bubble"><div class="speech-bubble-up"><div class="speech-mark-left"></div><em><a href="http://pastylka.pl/forum/parkinson/67918,choroby-parkinsona-i-powiklan">Choroby parkinsona i powikłań</a><br /> - Gość</em><div class="speech-mark-right"></div></div><div class="speech-bubble-down"><strong>Podyskutuj na forum!</strong></div></div>

W większości przypadków osoba z rozpoznaniem chP otrzymuje zalecenie przyjmowania leków. Nie zawsze jednak jest to takie oczywiste. Niektórzy pacjenci w początkowym okresie choroby nie wymagają stosowania leczenia farmakologicznego. Przykładem może być osoba w starszym wieku, nie pracująca, z typowym niedużym drżeniem parkinsonowskim, które poza tym, że jest widocznym objawem neurologicznym, nie powoduje istotnego upośledzenia sprawności przy codziennych zajęciach. Innym przykładem jest człowiek, który zachorował w młodszym wieku, u którego przez pewien czas skutki objawów parkinsonowskich mogą być dobrze kontrolowane poprzez aktywność zawodową i osobistą, gimnastykę, leczenie sanatoryjne. Decydującym czynnikiem wpływającym na rozpoczęcie lub istotną zmianę leczenia farmakologicznego jest stopień utrudnienia życia oraz wymagania pacjenta w każdym indywidualnym przypadku. Skuteczność leczenia w dużym stopniu zależy od dobrego stanu psychicznego pacjenta. Poprawa nastroju, dzięki zastosowaniu odpowiednich leków przeciwdepresyjnych lub porady psychologicznej, często podnosi ogólną sprawność fizyczną i psychiczną oraz zmniejsza objawy parkinsonowskie.

Rehabilitacja i fizykoterapia

Regularny udział w zajęciach rehabilitacji ruchowej wyraźnie zmniejsza parkinsonizm w początkowym okresie choroby, korzystnie wpływa na stan psychiczny, ogranicza bóle towarzyszące chorobie, poprawia równowagę i chód, utrzymuje prawidłową sylwetkę ciała oraz opóźnia wystąpienie zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, na które osoby z chP są szczególnie narażone. Ruch pomaga w zwalczaniu zaparć i jest potrzebny dla prawidłowego działania wielu narządów wewnętrznych.

Spośród metod fizykoterapeutycznych największe znaczenie w chP mają zabiegi przeciwbólowe (jonoforezy ksylokainowe i hydrokortyzonowe), rozgrzewające (tzw. solux) oraz łagodne masaże.

Leczenie farmakologiczne choroby Parkinsona

W okresie niewielkiego zaawansowania objawów choroby Parkinsona podaje się najczęściej jeden lek (monoterapia). W miarę postępu choroby, konieczne jest jednoczesne stosowanie różnych leków (leczenie skojarzone), wybór mocniejszych leków, podwyższanie dawek. Decyzje o zmianie leczenia są uzasadnione, jeśli korzyści wynikające z poprawy sprawności ruchowej przewyższają niedogodności objawów niepożądanych. Leczenie nie może sprawiać więcej problemów niż sama choroba.

Poniżej podano chemiczne nazwy aktualnie dostępnych leków przeciwparkinsonowskich oraz ich nazwy handlowe:

  • selegilina (Jumex, Selerin, Segan, Niar, Selenor, Selgin),
  • amantadyna (Viregyt-K, Amantix),
  • bromokryptyna (Bromergon, Bromocorn, Parlodel),
  • ropinirol (Requip, Requip Modutab),
  • pramipexolum (Mirapexin),
  • piribedil (Pronoran),
  • biperiden (Akineton),
  • pridinol (Polmesilat, Pridinol),
  • triheksyfenidyl (Parkopan, Artane),
  • lewodopa depot - o przedłużonym działaniu (Madopar HBS, Sinemet CR),
  • lewodopa w zwykłej postaci (tzw. konwencjonalnej), (Madopar kaps. lub tabl., Nakom),
  • lewodopa w postaci rozpuszczalnej (szybko działającej),
  • (Madopar - zawiesina),
  • tolkapon (Tasmar),
  • entakapon (Comtess),
  • entakapon, karbidopa, lewodopa - preparat złożony (Stalevo),
  • apomorfina (Britaject, zastrzyki podskórne),
  • lewodopa w postaci żelu podawanego pompą przez gastrostomię (Duodopa),
  • rotigotina (lek w postaci plastrów pod nazwą Neupro).

Lewodopa jest optymalnym lekiem w chP i większość chorych ostatecznie wymaga zastosowania jej preparatów. Na podstawie obecnego stanu wiedzy, nie ma uzasadnionych powodów, aby odkładać podawanie preparatów lewodopy na później. Niektórzy lekarze uważają, że efekt równomiernej stymulacji dopaminowej mózgu (bardziej fizjologicznej) można uzyskać, stosując w początkowym okresie choroby leki z grupy tzw. agonistów dopaminy (ropinirol, bromokryptyna, piribedil). Pogląd ten ma również swoje uzasadnienie naukowe. Między tymi dwoma szkołami istnieje podejście kompromisowe, które zakłada, że istotne jest uzyskanie dowolnymi sposobami, wyrównanego działania leków przez całą dobę, co jest korzystne dla dalszego przebiegu choroby (łagodzi komplikacje terapii). Wybór leków powinien być dostosowany do indywidualnej tolerancji pacjenta. W chorobie Parkinsona o wczesnym początku należy uważnie planować leczenie farmakologiczne, mając na uwadze możliwe komplikacje długotrwałej terapii.

Aktualnie dostępne preparaty dają m.in. następujące możliwości uzyskania optymalnej reakcji na leki:

Jednocześnie podawanie różnych postaci lewodopy:

  • szybko działającej (dla uzyskania doraźnego efektu objawowego),
  • konwencjonalnej (dla podtrzymania działania),
  • długo działającej czyli depot (w celu wydłużenia działania i zmniejszenia liczby dawek w ciągu całej doby).

Połączone stosowanie preparatów lewodopy z tolkaponem (Tasmar)  lub entakaponem (Comtan, Stalevo).

Plastry z rotigotiną przyklejane na skórę raz na dobę (wchłanianie leku przez skórę do krwi eliminuje zależność efektu leczenia od diety i pory posiłków).

Wykorzystanie elektrody domózgowej (u chorych z elektrodą w razie pogorszenia modyfikujemy schemat leczenia farmakologicznego i jednocześnie parametry stymulacji elektrycznej mózgu).

Tolerancja lewodopy

Nie wszyscy pacjenci dobrze tolerują preparaty lewodopy. Najczęstszym problemem jest nietolerancja pokarmowa objawiająca się nudnościami i wymiotami. Problemy pokarmowe mogą być związane z zawartością drugiego obok lewodopy składnika (karbidopa lub benzserazyd) obecnego w tych preparatach. Służy on zwiększeniu ilości lewodopy dostającej się do mózgu. Jeżeli to jest jedyną przyczyną nietolerancji pokarmowej, wystarczy wówczas zmiana preparatu. Dopuszczalne jest też zażywanie tych preparatów z małą porcją posiłku. Lewodopa pozostająca poza ośrodkowym układem nerwowym może powodować zasłabnięcia i mdłości. Zdarza się też ogólne złe samopoczucie i mdłości po dołączeniu formy długo lub szybko działającej. Przyczyną są spadki ciśnienia tętniczego oraz bezpośrednie podrażnienie żołądka. W celu zminimalizowania niekorzystnych skutków wysokich dawek lewodopy, zastępuje się część jej dawki innymi lekami opisanymi wcześniej.

Dawkowanie lewodopy

Preparaty lewodopy mogą być skuteczne w bardzo szerokim przedziale wysokości dawki. Trudno jest mówić o typowych zalecanych dawkach. Niektórym chorym długo wystarcza ilość 200 mg (w przeliczeniu na czystą lewodopę) na dobę, a inni muszą przyjmować aż 2500 mg. W okresie diagnostyki przeprowadza się próbę z lewodopą. Brak reakcji na ten lek można stwierdzić, jeśli nie ma poprawy stanu ruchowego przy dawce 1000 mg na dobę.

Pacjenci często wyrażają obawy przed uzależnieniem się od leków parkinsonowskich. Rzeczywiście obserwujemy czasem skłonność do przyjmowania preparatów lewodopy w nadmiarze, wywołaną potrzebą pobudzania mózgowego ośrodka nagrody. Najczęściej jednak podwyższanie dawki jest konieczne ze względu na narastający brak dopaminy - najważniejszej substancji zapewniającej ruch. Lewodopa uzupełnia to, czego brakuje w mózgu chorego, staje się więc niezbędna do życia.

Metody neurochirurgiczne leczenia choroby Parkinsona

Metody neurochirurgiczne w chP są stosowane od lat 50. XX wieku. Po wielkim przełomie w jakości leczenia chP, jaki niewątpliwie stanowiło wprowadzenie lewodopy, operacje w chP stały się rzadziej wykonywane. Stopniowo zaczęto jednak do nich powracać, kiedy ograniczenia i komplikacje przewlekłej farmakoterapii stawały się coraz wyraźniejsze. Pierwszą metodą była tak zwana stereotaksja, czyli wykonanie drobnego uszkodzenia mózgu przerywającego drogę nieprawidłowych impulsów nerwowych, powodujących objawy parkinsonowskie. Wariant stereotaksji zwany talamotomią okazał się skuteczny w postaciach połowiczych parkinsonizmów z drżeniem, jako objawem dominującym. Kolejny wariant - pallidotomia, jak uważa się obecnie, po latach jej stosowania, w większym stopniu łagodzi dyskinezy (obustronne działanie). Metody stereotaktyczne polegające na niszczeniu tkanki mózgowej, niosą pewne ryzyko wystąpienia zaburzeń neurologicznych, szczególnie przy obustronnej operacji. Ten rodzaj operacji neurochirurgicznej jest coraz powszechniej dostępny. Stanowi ważne uzupełnienie możliwości pomocy pacjentom z chP. Istnieją dane sugerujące, że wykonanie talamotomii w pewnym stopniu zwalnia postęp choroby. Lekarze prowadzący przez wiele lat pacjentów z chP powinni brać pod uwagę ten rodzaj leczenia, aby nie przeoczyć okresu, kiedy jest on skuteczny. Leczenie wyżej wymienionymi metodami stereotaktycznymi jest refundowane.

Stymulacja elektryczna elektrodą wszczepioną do głęboko położonych tak zwanych jąder podkorowych mózgu nie wiąże się z niszczeniem, lecz polega na odwracalnym zablokowaniu funkcji określonego miejsca. Ten sposób leczenia jest obecnie wysoko oceniany. Poprawia stan ruchowy pacjenta, zmniejsza dyskinezy i wydłuża czas dobrej sprawności. Elektroda domózgowa może być zaprogramowana na działanie ciągłe lub uruchamiana przez pacjenta w razie potrzeby, zależnie od przebiegu choroby. Wielkość obszaru mózgu objętego działaniem stymulatora i siłę impulsów elektrycznych można regulować z zewnątrz, bez zabiegu operacyjnego. Od roku 2002 implantacja elektrody domózgowej została włączona do refundowanych wysokospecjalistycznych procedur medycznych. Oznacza to większy dostęp tej metody dla pacjentów. Czas trwania choroby kwalifikujący do stosowania metody głębokiej stymulacji elektrycznej mózgu wynosi od 5 do 15 lat.

Inne metody leczenia choroby Parkinsona

Przezczaszkowa korowa stymulacja magnetyczna polega na serii zabiegów polegających na oddziaływaniu silnym polem elektromagnetycznym na mózg pacjenta. Jest to metoda nie operacyjna, wykonywana bez narkozy. Korzystne efekty poprawy jakości snu i sprawności ruchowej utrzymują się kilka tygodni. DUODOPA to metoda podawania żelu zawierającego lewodopę z karbidopą do dwunastnicy przez gastrostomię, za pomocą pompy elektronicznej. Obie wymienione wyżej metody są jeszcze w fazie badań klinicznych i dostęp do nich mają jedynie pacjenci biorący udział w badaniach naukowych lub próbach lekowych.

Źródło: "Poradnik dla osób z chorobą Parkinsona" Jakub Sienkiewicz

WIĘCEJ O Parkinsonie